22 czerwca w Miejskiej Bibliotece Publicznej w Bartoszycach odbyło się spotkanie autorskie z Bernadettą Darską – autorką książki „Republika ludzi młodych. Opowieść o nowym człowieku”. Rozmowa stała się okazją do odkrywania niezwykłej historii miejsca, które przez wiele lat funkcjonowało przy ulicy Limanowskiego i było jednym z najbardziej ambitnych projektów wychowawczych w powojennej Polsce.

Autorka opowiadała o Centralnym Ośrodku Wychowawczo-Szkoleniowym im. Janusza Korczaka, który po II wojnie światowej stał się schronieniem dla dzieci osieroconych, wysiedlonych i naznaczonych wojenną traumą. Jak podkreślała, szczególne było nie tylko samo przedsięwzięcie, ale także ludzie, którzy je tworzyli – bardzo młodzi wychowawcy, nauczyciele i pedagodzy, często sami doświadczeni przez wojnę.

Podczas spotkania wiele miejsca poświęcono niezwykłej różnorodności wychowanków ośrodka. Trafiały tu dzieci mazurskie i niemieckie, które nie znały języka polskiego, dzieci powstańców warszawskich, a także wychowankowie polskiego domu dziecka w Monietnej na Uralu. Jak wspominała Bernadetta Darska, stworzenie wspólnoty złożonej z młodych ludzi o tak różnych doświadczeniach wydawało się niemal niemożliwe. Tymczasem właśnie w Bartoszycach udało się zbudować miejsce oparte na wzajemnym szacunku i odpowiedzialności.

Szczególnie poruszające były opowieści o dzieciach, które przybywały do Bartoszyc z wojennymi wspomnieniami pełnymi przemocy, śmierci i strachu. Autorka zwracała uwagę, że sukces ośrodka nie polegał wyłącznie na zapewnieniu dachu nad głową czy edukacji. Najważniejsze było odzyskiwanie przez dzieci poczucia bezpieczeństwa i wiary w przyszłość.

Rozmowa przybliżyła także postać Aleksandra Lewina – jednego z twórców projektu. Przedstawiony został nie tylko jako wybitny pedagog i opiekun, ale również jako człowiek uwikłany w złożone realia powojennej Polski. Darska nie unikała trudnych tematów, pokazując, że historia rzadko bywa jednoznaczna, a biografie ważnych postaci często składają się zarówno z jasnych, jak i ciemniejszych kart.

Duże zainteresowanie uczestników wzbudził również wątek związany z Davidem Seymourem „Chimem” – światowej sławy fotografem i współzałożycielem agencji Magnum. W 1948 roku, realizując projekt UNICEF-u poświęcony dzieciom po wojnie, odwiedził on także Bartoszyce. Zdjęcia wykonane w ośrodku przy Limanowskiego trafiły następnie do międzynarodowych publikacji, dzięki czemu historia bartoszyckich wychowanków stała się częścią światowej opowieści o odbudowie życia po wojennej katastrofie.

Jednym z najbardziej fascynujących tematów spotkania była skala całego przedsięwzięcia. Ośrodek przy Limanowskiego był prawdziwym „miastem dzieci”. Oprócz domu dziecka działały tu szkoły, warsztaty zawodowe, gospodarstwa rolne, basen, dom kultury oraz liczne koła zainteresowań. Dzieci miały dostęp do wydarzeń artystycznych i edukacyjnych, które nawet dziś mogłyby imponować wielu placówkom. W Bartoszycach gościli znani pisarze, artyści i muzycy, a wychowankowie mogli uczestniczyć w koncertach, spektaklach i spotkaniach z twórcami.

Spotkanie miało także bardzo emocjonalny wymiar dzięki wypowiedziom osób związanych z dawnym ośrodkiem. Wspominano atmosferę miejsca, relacje między dziećmi i wychowawcami oraz wysiłek włożony w stworzenie przestrzeni, w której dzieci mogły czuć się bezpiecznie i „u siebie”.

W trakcie rozmowy pojawiła się również refleksja, że historia bartoszyckiego ośrodka wciąż pozostaje mało znana. Podczas spotkań autorskich w różnych miastach Polski wielu uczestników po raz pierwszy słyszy o tym projekcie, mimo że budzi on duże zainteresowanie i często skłania do odwiedzenia Bartoszyc.

Na zakończenie spotkania wybrzmiał szczególnie ciepły i uroczysty finał wydarzenia. Organizatorzy podziękowali autorce za przybliżenie historii Bartoszyc i wieloletnią pracę nad jej popularyzacją. W geście wdzięczności wręczono kwiaty, a następnie zaproszono wszystkich uczestników na symboliczny poczęstunek – tort z okładką książki, który stał się nie tylko słodkim akcentem wieczoru, ale także formą wspólnego świętowania i rozmów już poza oficjalną częścią spotkania.